Co i jak czytać? Przewodnik po świecie książek

„Co i jak?” to seria popularnonaukowych książek dla dzieci, które pomagają odpowiadać na trudne pytania o przyrodę, kosmos, ciało człowieka i naukę. Pod tą nazwą funkcjonują jednak dwa różne formaty: bogato ilustrowane tomy Wydawnictwa Wilga oraz interaktywne książeczki „Otwórz okienka” Wydawnictwa Aksjomat.

Jakie tematy obejmują książki „Co i jak?”

Klasyczne tomy serii przedstawiają jeden główny temat i rozwijają go za pomocą krótkich wyjaśnień, ilustracji, ciekawostek oraz pytań sprawdzających. Wydawnictwo Wilga kieruje te publikacje przede wszystkim do starszych przedszkolaków i dzieci w wieku wczesnoszkolnym. W zależności od tytułu mogą być czytane wspólnie z rodzicem albo samodzielnie przez dziecko, które swobodnie czyta krótkie teksty.

Wśród tematów pojawiających się w serii znajdują się między innymi Dlaczego słońce świeci?, Dlaczego rośliny rosną?, Dlaczego deszcz pada?, Jak zwierzęta rozmawiają? oraz Jak działa ciało człowieka?. W starszym katalogu cyklu można znaleźć także tytuły poświęcone gwiazdom, Księżycowi, wielorybom i delfinom, rekinom, lasom tropikalnym, kataklizmom czy historii żeglugi.

Dużą zaletą tych książek jest uporządkowanie wiedzy wokół pytań, które dziecko rzeczywiście może zadać: dlaczego pada deszcz, po co roślinom liście, jak zwierzęta przekazują sobie informacje albo skąd bierze się zorza polarna. W niektórych tomach pojawiają się także proste doświadczenia i podsumowania, dzięki którym można wrócić do najważniejszych pojęć.

„Otwórz okienka” a tomy popularnonaukowe – na czym polega różnica?

Najczęstsze nieporozumienie wynika z tego, że podobna nazwa obejmuje książki o zupełnie innej konstrukcji. „Otwórz okienka” Wydawnictwa Aksjomat to seria dla najmłodszych, oparta na odkrywaniu ilustracji i krótkich odpowiedzi. Klasyczne książki Wydawnictwa Wilga mają więcej tekstu i służą przede wszystkim stopniowemu poznawaniu wybranego zagadnienia.

Najważniejsze różnice można przedstawić tak:

• „Otwórz okienka” Aksjomat – książeczki dla dzieci od 3. roku życia, z ruchomymi elementami, prostymi pytaniami i krótkimi informacjami.
• Tomy Wilgi – publikacje dla starszych przedszkolaków i dzieci wczesnoszkolnych, z obszerniejszym tekstem, ilustracjami, ciekawostkami oraz podsumowaniami.
• Format interaktywny – sprawdza się podczas wspólnej zabawy, gdy dziecko dopiero poznaje książki i nie czyta samodzielnie.
• Format kompendium – lepiej pasuje do dziecka, które chce dłużej zatrzymać się przy jednym temacie, porównywać informacje i zadawać kolejne pytania.

Przykładem pierwszego formatu jest Co i jak? Otwórz okienka. W przyrodzie. Książka ma 14 stron i ponad 70 okienek, a jej konstrukcja zachęca dziecko do samodzielnego odkrywania szczegółów na ilustracjach. Ze względu na drobne elementy powinna być używana zgodnie z oznaczeniem wiekowym i pod opieką dorosłego.

Jak wybrać książkę dla dziecka?

Przed zakupem nie trzeba znać całego katalogu. Wystarczy dopasować temat i sposób pracy z książką do aktualnych możliwości dziecka. Pomocne będą następujące pytania:

• Jakie pytania dziecko zadaje najczęściej? Jeśli interesuje się planetami, wybierz tom o Słońcu, Księżycu lub gwiazdach. Gdy obserwuje owady i zwierzęta, lepsza będzie książka o komunikacji, zachowaniu albo przyrodzie.
• Czy dziecko lubi eksperymentować? W takim przypadku warto sięgnąć po tom, który wyjaśnia zjawiska i proponuje proste obserwacje, zamiast ograniczać się do krótkich ciekawostek.
• Czy jest na etapie zadawania pytań „dlaczego”? Dla młodszego przedszkolaka wygodniejsze będą „Otwórz okienka”. Starsze dziecko może korzystać z książek Wilgi podczas wspólnej rozmowy z rodzicem.
• Czy potrafi już czytać samodzielnie? Jeśli tak, wybierz tytuł z większą ilością tekstu i podsumowaniem. Dla dziecka, które dopiero poznaje litery, lepsza będzie lektura razem z dorosłym.
• Czy szukacie zabawy, czy pogłębienia wiedzy? Okienka angażują przez działanie i odkrywanie. Tomy popularnonaukowe pozwalają dłużej analizować jedno zagadnienie i porządkować informacje.

Nie trzeba też zaczynać od najtrudniejszego tematu. Dziecko zainteresowane obserwowaniem pogody może najpierw sięgnąć po książkę o deszczu, a dopiero później po tytuły dotyczące klimatu czy zjawisk fizycznych. Taki wybór zwiększa szansę, że lektura stanie się punktem wyjścia do rozmowy, a nie jedynie zbiorem nowych pojęć.

Najprostsza zasada brzmi: dla przedszkolaka wybierz interakcję, dla starszego dziecka – temat dopasowany do jego pytania. Dzięki temu seria „Co i jak?” może pełnić funkcję domowego przewodnika po świecie, bez zastępowania rozmowy z rodzicem.