Wojciech Chmielarz – książki, kolejność czytania

Jeśli chcesz zacząć przygodę z prozą Wojciecha Chmielarza, najbezpieczniej sięgnąć najpierw po cykl o komisarzu Mortce albo po nagradzane „Żmijowisko”. Kolejność czytania jego książek da się poukładać tak, żebyś krok po kroku poznawał serie, a osobne powieści traktował jak mocne przystanki po drodze. Sprawdź, jak czytać Wojciecha Chmielarza, żeby nie pogubić się w cyklach i w pełni wykorzystać to, co oferuje jego kryminalny świat.

Kim jest Wojciech Chmielarz?

Wojciech Chmielarz urodził się 21 marca 1984 roku w Gliwicach i przez lata pracował jako dziennikarz, między innymi w „Polityce”, „Pulsie Biznesu” i „Nowej Fantastyce”. Kryminał szybko stał się jego główną specjalnością – dziś wymienia się go w jednym rzędzie z najpopularniejszymi autorami gatunku w Polsce, bo łączy intrygę z bardzo mocno zarysowaną warstwą obyczajową i psychologiczną.

Pisarz należy do stowarzyszenia Unia Literacka, co dobrze pokazuje jego aktywność w środowisku autorów. W dorobku ma kilka cykli – przede wszystkim serię o komisarzu Jakubie Mortce, tak zwany cykl gliwicki oraz historię Bezimiennego – a także głośne powieści jednostrzałowe. W każdej z tych linii powraca to, co dla niego najbardziej charakterystyczne: mocne tło społeczne, zniuansowane relacje między bohaterami i poczucie, że przestępstwo wyrasta z bardzo ludzkich, często bolesnych historii.

O pozycji autora na rynku mówią nagrody. „Przejęcie” przyniosło mu Nagrodę Wielkiego Kalibru 2015, „Żmijowisko” otrzymało Złoty Pocisk 2019, a za powieść „Dług honorowy” odebrał Grand Prix festiwalu Kryminalna Warszawa w 2022 roku. Słuchowisko „Wilkołak”, oparte na jego powieści z cyklu gliwickiego, zdobyło z kolei wyróżnienie w ramach Bestsellerów Empiku 2021 jako Serial Oryginalny Empik Go.

Chmielarz zaczynał od klasycznych policyjnych śledztw, ale szybko przeszedł do kryminałów, w których równie ważne jak zagadka są emocje i wybory bohaterów.

Od czego zacząć – serie czy pojedyncze powieści?

Pytanie, które często zadają sobie nowi czytelnicy, brzmi: czy zacząć od serii, czy od samodzielnej książki. Jeśli lubisz obserwować rozwój jednego bohatera i wracać do tych samych postaci, idealnym wejściem będzie historia komisarza Mortki. Gdy wolisz zamknięte opowieści, bez konieczności pilnowania kolejnych tomów, dobrym wyborem może być „Żmijowisko”, „Rana” albo „Wyrwa”.

Autor konsekwentnie rozwija swoje uniwersum, dlatego cykle – zwłaszcza te policyjne i detektywistyczne – warto czytać po kolei. Pojedyncze powieści można natomiast traktować jako osobne wejścia w ten sam sposób pisania: mocna atmosfera, duża dawka napięcia i wiarygodnie rozpisani bohaterowie, często uwikłani w bardzo zwyczajne, ale trudne życiowe sytuacje.

Komisarz Mortka – w jakiej kolejności czytać?

Seria o komisarzu Jakubie Mortce to fundament dorobku Chmielarza. Śledzimy tu policjanta, który prowadzi śledztwa w różnych częściach Polski, a równolegle zmaga się z życiem prywatnym, błędami, lojalnościami i kompromisami, jakie wymusza zawód. Cykl liczy obecnie 7 tomów, a z każdym kolejnym widać rozwój stylu autora i coraz większą wagę spraw obyczajowych.

Komisarz Mortka – książki po kolei

Żeby dobrze odczuć zmiany w życiu bohatera i ewolucję samej prozy, warto czytać serię w kolejności publikacji:

„Podpalacz” to debiut pisarza i jednocześnie pierwsze spotkanie z Mortką – tu poznajesz jego sposób pracy i osobiste zaplecze. W „Farmie lalek” akcja przenosi się poza wielkie miasto, do małej miejscowości z własnymi tajemnicami. „Przejęcie”, nagrodzone Wielkim Kalibrem, łączy śledztwo kryminalne z wątkiem gospodarczym i politycznym, dzięki czemu pokazuje szerszy kontekst działania służb.

„Osiedle marzeń” i „Cienie” pogłębiają obraz bohatera, mocno zanurzając go w realiach współczesnej Polski – blokowisk, przestępczości zorganizowanej, napięć społecznych. W „Długiej nocy”, wydanej przez Wydawnictwo Marginesy, autor sięga po motyw długiego, zamkniętego czasu akcji i klaustrofobicznej atmosfery miasta. Najnowszy jak dotąd „Rytuał” rozwija ten świat dalej, pokazując, że Mortka nie jest postacią jednowymiarową i że jego historia jeszcze się nie domknęła.

Cykl o Mortce najlepiej pokazuje, jak od surowego debiutu autor doszedł do rozbudowanych, nagradzanych powieści kryminalnych.

Cykl gliwicki – jak czytać historie Dawida Wolskiego?

Drugi ważny nurt w twórczości Chmielarza to tak zwany cykl gliwicki. Tu centrum świata staje się Gliwice – rodzinne miasto autora – a przewodnikiem po nim jest prywatny detektyw Dawid Wolski. To bohater daleki od ideału: buntowniczy, często balansujący na granicy prawa, ale przez to bardzo wyrazisty i zapadający w pamięć.

Lokalne realia Śląska, znajomość miejskich zaułków i specyficzny klimat regionu sprawiają, że te powieści mają zupełnie inną temperaturę niż historie Mortki. Bardziej mroczną, czasem brudniejszą, z dużym naciskiem na to, co dzieje się w cieniu oficjalnego życia miasta – w klubach, na podwórkach, w mieszkaniach zwykłych ludzi.

Cykl gliwicki – kolejność tomów

W przypadku Dawida Wolskiego kolejność czytania także ma znaczenie, bo zmieniają się jego relacje z otoczeniem i piętrzą konsekwencje wcześniejszych wyborów. Serię czytaj tak:

• „Wampir” (2015),
• „Zombie” (2017),
• „Wilkołak” (2021).

„Wampir” wprowadza cię w świat Wolskiego i jego sposób działania – bardzo daleki od podręcznikowych standardów. „Zombie” pokazuje, jak głęboko w mroczne sprawy potrafi się wplątać prywatny detektyw, który zbyt często idzie na skróty. W „Wilkołaku” napięcie jeszcze rośnie, a sama historia doczekała się wersji audio, która przyniosła autorowi wyróżnienie w kategorii Bestseller Empiku 2021 jako słuchowisko przygotowane przez Empik Go.

Cykl o Bezimiennym – w jakiej kolejności sięgać po książki?

Najmłodszą serią w dorobku Chmielarza jest opowieść o Bezimiennym – tajemniczym mężczyźnie, który specjalizuje się w nie do końca legalnym „rozwiązywaniu problemów”. Ten cykl zaczął się nietypowo, bo w czasie lockdownu autor publikował fragmenty pierwszej historii w sieci, a dopiero później przerobił je na pełnoprawną powieść.

Bezimienny działa na granicy świata przestępczego i zwykłego życia. To mieszanka sensacji, mocnego kryminału i klimatu znanego z powieści o samotnych specjalistach od „brudnej roboty”. Dzięki temu seria trafia także do tych czytelników, którzy cenią szybszą akcję i bardziej filmowe tempo zdarzeń.

Bezimienny – książki po kolei

Żeby w pełni zrozumieć relacje między bohaterami i ich przeszłość, w tym wypadku kolejność czytania też jest istotna. Cykl układa się tak:

1. „Prosta sprawa” (2020),
2. „Dług honorowy” (2021),
3. „Zwykła przyzwoitość” (2023),
4. „Rodzinny interes” (2024).

„Prosta sprawa” startowała jako internetowy eksperyment, a szybko stała się pełną energii sensacją o długu, który wymyka się spod kontroli. „Dług honorowy” – nagrodzony na festiwalu Kryminalna Warszawa – rozwija ten świat, pokazując, że nawet w brutalnym środowisku istnieją własne kodeksy lojalności. „Zwykła przyzwoitość” i „Rodzinny interes” idą krok dalej, wplatając w fabułę tematy rodzinne i moralne dylematy, które trudno rozwiązać jednym ruchem.

Bezimienny to Chmielarz w wersji najbardziej sensacyjnej – szybka akcja, dużo przemocy, ale i pytania o cenę lojalności.

Pojedyncze powieści – które wybrać i w jakiej kolejności czytać?

Nie każdy od razu ma ochotę angażować się w kilkutomowy cykl. Wtedy najlepszym rozwiązaniem jest sięgnięcie po samodzielne powieści, które nie wymagają znajomości innych książek autora. Wiele osób zaczyna od „Żmijowiska” – historii wakacyjnego wyjazdu paczki znajomych, zakończonego tragedią i długo odczuwanymi konsekwencjami.

Ta powieść przyniosła autorowi nagrodę Złoty Pocisk 2019, a na jej podstawie nakręcono serial telewizyjny. Dla wielu czytelników była pierwszym kontaktem z twórczością Chmielarza i do dziś uchodzi za jeden z jego najbardziej przejmujących tytułów, bo pokazuje, jak jedno zdarzenie może rozłożyć na części pierwsze całe życie kilku osób.

Jeżeli cenisz kryminał, w którym tak samo ważna jest zagadka, jak psychologia postaci, dobrze sięgnąć po „Ranę” oraz „Wyrwę”. W obu przypadkach w centrum stoją amatorzy, którzy wciągają się w śledztwo, choć nikt ich do tego nie upoważnił. Taki punkt wyjścia pozwala autorowi pokazać inne spojrzenie na zbrodnię – z perspektywy ludzi, którzy nie mają policyjnego doświadczenia, za to noszą własne traumy i sekrety.

Kolejna ważna książka to „Za granicą”, gdzie Chmielarz bierze pod lupę związek, karierę i rodzinne kompromisy, umieszczając bohaterów w pozornie sielankowej scenerii wyjazdu do Chorwacji. Z kolei w „Zbędnych” wraca atmosfera znana fanom „Żmijowiska” – wakacyjny wyjazd, problemy z alkoholem, tajemniczy turysta z Belgii i splot wydarzeń, który stopniowo wymyka się spod kontroli.

Jeśli szukasz najbardziej mrocznej odsłony autora, dobrym wyborem będzie „Złotowłosa”, thriller psychologiczny o bohaterce imieniem Urszula. Tu napięcie buduje się od pierwszych stron, a humor praktycznie nie łagodzi ciężaru opowieści. W innym rejestrze pozostaje „Królowa głodu”, gdzie można znaleźć wyraźniejsze echa współpracy pisarza z „Nową Fantastyką” i zamiłowanie do bardziej gatunkowych eksperymentów.

Nowości i współprace – co przeczytać na deser?

W 2026 roku do księgarń trafiła świeża powieść Chmielarza – „Tam, gdzie zmrok zapada szybciej”. To historia Szweda uciekającego od obciążającej przeszłości do niewielkiego podkarpackiego miasteczka. Gdy w okolicy zaczynają znikać ludzie, pojawia się pytanie, czy te zdarzenia mają związek z jego dawnymi grzechami i relacją z pasierbicą. To dobry wybór dla tych, którzy lubią połączenie kryminału z opowieścią o ucieczce przed samym sobą.

Osobnym rozdziałem są projekty stworzone razem z innym pisarzem. Wojciech Chmielarz współpracował z Jakubem Ćwiekiem przy serialach audio „Skowyt” i „Niech to usłyszą”, a także przy powieści „Najmilsi” z 2025 roku. Wspólny tytuł opowiada o Marcinie Lorencu – korespondencie wojennym, który próbuje napisać książkę, ale wikła się w dziwne zdarzenia związane z pewną bytomską kamienicą. To propozycja dla czytelników, którzy chcą zobaczyć, jak styl Chmielarza łączy się z energią i pomysłami innego autora.

Jeśli zastanawiasz się nad kolejnością dla tych nowszych tytułów, możesz je spokojnie czytać po dowolnej serii. Dobrze sprawdzają się po intensywnym cyklu – na przykład po Mortce lub Bezimiennym – jako zmiana tonu, ale wciąż w ramach tego samego, kryminalnego świata.