Najprostsza odpowiedź brzmi: zacznij od „Pruskich bab”, a potem czytaj cykle w pełnej kolejności – najpierw Różowa trylogia, potem „W siedlisku”, a dalej serie z Agatą Śródką i Jeremim Organkiem. Taki porządek pozwala najlepiej wejść w styl autorki, jej humor i sposób budowania intrygi. Jeśli szukasz bardziej dopasowanego do siebie punktu startu, w tym tekście znajdziesz konkretne propozycje.
Kim jest Małgorzata Starosta?
Rok 1982, Wrocław – wtedy na świat przyszła autorka, która dziś należy do najchętniej czytanych polskich twórczyń komedii kryminalnych. Z wykształcenia to historyk literatury, polonistka i antropolog kultury, a zawodowo od lat związana z sektorem finansów, co brzmi zaskakująco przy jej pełnych humoru fabułach. Jej pisarska droga zaczęła się jednak dużo wcześniej: już w 2008 roku została wyróżniona w ogólnopolskim konkursie literackim za bajki pisane wierszem, a w 2011 roku otrzymała wyróżnienie w konkursie Uniwersytetu Gdańskiego za opowiadanie „Gdzie jest mój mąż?” (napisane w 2010 roku). Ten naukowy i konkursowy background widać w jej książkach: dba o realia, sięga po folklor, bawi się tradycją i cytatem.
Pisarka łączy opowiadania obyczajowe, opowiadania kryminalne, bajki dla dzieci i powieści, w których często wracają wątki takie jak samoakceptacja, skomplikowane decyzje życiowe czy relacje międzyludzkie. Z humorem opowiada o rodzinie, przyjaźni i miłości – nawet wtedy, gdy na pierwszym planie stoi trup w szafie. Jej dorobek doceniły liczne gremia: trzykrotny tytuł „Książki roku” portalu Granice.pl, specjalne wyróżnienie „Zbrodnia z przymrużeniem” od tego samego portalu, wyróżnienia w ogólnopolskich konkursach literackich, nagroda „Mroczne oblicze 2025” Wschowskiego Festiwalu Kryminałów „Oblicza zbrodni” czy Nagroda Czytelników Nagrody Literackiej im. Kornela Makuszyńskiego 2024.
Autorka łączy komedię kryminalną, cosy crime, realizm magiczny i literaturę obyczajową – dlatego porządek czytania cykli ma ogromne znaczenie dla komfortu lektury.
W jakiej kolejności czytać Różową trylogię „Pruskie baby”?
Start z Różową trylogią to najbardziej naturalny wybór, bo właśnie tu pojawiła się debiutancka powieść „Pruskie baby” z 2020 roku. To komedia obyczajowo-kryminalna i jednocześnie pierwsza część rodzinnej sagi – dobrze pokazuje, jak autorka łączy zbrodnię z ciepłym obrazem codzienności. W tym cyklu najważniejsze jest trzymanie się chronologii, bo relacje rodzinne i wątki obyczajowe mocno się rozwijają z tomu na tom.
Poprawna kolejność czytania Różowej trylogii wygląda tak:
- „Pruskie baby” (2020) – punkt wyjścia całej sagi, poznajesz bohaterki, rodzinne sekrety i specyficzne poczucie humoru,
- „Wesela nie będzie!” (2020) – powrót znanych postaci, jeszcze więcej zamieszania, afer sercowych i kłopotów z uroczystościami,
- „Kwestia czasu” (2020) – domknięcie wątków rodzinnych i kryminalnych, najwięcej smaczków dla czytelników pamiętających poprzednie części.
Ten zestaw dobrze pokazuje, na czym polega styl autorki – gęste od dialogów sceny, ironiczne komentarze, a jednocześnie przywiązanie do tematów takich jak rodzina, przyjaźń czy miłość. Jeśli lubisz klasyczną komedię kryminalną w duchu Joanny Chmielewskiej, w tej trylogii znajdziesz wiele znajomych tonów.
Jak czytać cykl „W siedlisku”?
Podlasie, lokalne legendy, wierzenia ludowe, gusła i trochę mroku – to fundament cyklu „W siedlisku”, który autorka osadziła w konwencji realizmu magicznego. Akcja toczy się w Babim Borze, a w tle nieustannie pobrzmiewają motywy znane z etnologii i badań nad kulturą ludową. Co ważne, Starosta nie ma formalnego dyplomu etnologa – tę wiedzę zgłębiała z czystej pasji, co przekłada się na swobodę w sięganiu po folklor i jego twórcze przetwarzanie. Cykl ma wyraźnie obyczajowy szkielet, ale w każdym tomie pojawia się też zagadka i element zbrodni.
Chronologia jest prosta, ale warto jej pilnować, bo relacje bohaterek zmieniają się pod wpływem kolejnych wydarzeń:
- „Szczęśliwy los” (2021) – początek serii, cztery przyjaciółki, dawne łodzianki, wygrywają w totolotka i kupują siedlisko na Podlasiu, gdzie szybko zderzają się z lokalnymi legendami,
- „Miłość i inne klątwy” (2021) – powrót do Babi Boru, więcej akcentów na klątwy, relacje uczuciowe i rodzinne napięcia,
- „O gusłach się nie dyskutuje” (2022) – domknięcie większej opowieści o oswajaniu nowego miejsca, tradycji i własnych lęków.
W tym cyklu kryminał miesza się z obyczajem, a realizm magiczny wynika bezpośrednio z folkloru Podlasia. Dla wielu czytelników to najbardziej nastrojowa część dorobku pisarki, bo atmosfera Babi Boru pracuje tu równie mocno jak sama intryga.
„W siedlisku” to propozycja dla tych, którzy lubią, gdy zbrodnia idzie w parze z podlaską legendą, klątwą i opowieściami przy ognisku.
Od czego zacząć kryminały z Agatą Śródką i Jeremim Organkiem?
Po rodzinnych sagach i podlaskich gusłach przychodzi czas na bardziej „klasyczne” komedie kryminalne, choć wciąż z dużą dawką humoru i lekkim tonem. W dorobku pisarki wyróżniają się tu dwa mocne cykle: z Agatą Śródką oraz Jeremi Organek (często określany też jako cykl „Organek i Miller”). Oba korzystają z motywów typowych dla cosy crime – zamknięte środowisko, barwne postacie, doprawione romansem i ironią.
Cykl z Agatą Śródką – kolejność
Seria z Agatą Śródką to świetna opcja dla czytelników, którzy lubią komedię kryminalną z wyrazistą, nieco niesforną bohaterką. Lekturę najlepiej ułożyć tak:
- „Wina wina” (2021) – pierwszy tom, nagrodzony w konkursie „Moc śmiechu” na powieść komediową; tu poznajesz Agatę i jej sposób pakowania się w kłopoty,
- „Tajemnica carycy” (2022) – druga część, bardziej rozbudowana intryga, gra z historią i popkulturą,
- „Rolady i romanse” (2023) – trzeci tom, mocniejszy akcent na relacje uczuciowe i kulinarne smaczki.
Agata jako postać jest pełna sprzeczności – z jednej strony chaotyczna, z drugiej bardzo uważna na innych. Seria dobrze pokazuje, jak autorka buduje bohaterki, które żyją własnym życiem poza samą zbrodnią.
Cykl „Jeremi Organek” – kolejność
W cyklu „Jeremi Organek” na pierwszy plan wychodzi patolog sądowy Jeremi i jego relacja z Lindą Miller. Te książki mają trochę ciemniejsze tło, ale wciąż mieszczą się w rejonie lekkiego kryminału, z dużą dawką ironii i mocnymi dialogami. Do 2026 roku ukazały się następujące tomy:
- „Gdzie są moje zwłoki?” (2023) – otwarcie serii i pierwsza duża sprawa Jeremiego,
- „Komu zginął trup?” (2024) – akcja zawiązuje się, gdy Jeremi i Linda wybierają się na wystawę samochodów z okazji jej urodzin; Linda dziedziczy auto po swoim byłym partnerze, a w jego bagażniku zostają znalezione zwłoki,
- „Kto zamawiał denata?” (2025) – trzeci tom, który rozwija relację bohaterów i jednocześnie bawi się schematami klasycznego kryminału,
- „Skąd wyleciało to ciało?” – czwarta część cyklu, w której duet Organek–Miller mierzy się z kolejną osobliwą sprawą, jeszcze mocniej osadzoną w schematach cosy crime.
W tle pojawia się też facebookowa odsłona związana z tematem zwłok – „Przepraszam, gdzie są moje zwłoki?” – powieść w odcinkach, która pozwala zajrzeć za kulisy pracy nad serią. Jeremi i Linda to duet, który często przyciąga czytelników mających słabość do brytyjskich, „ramotkowych” kryminałów, bo grają z podobnymi schematami.
Jaką książkę Małgorzaty Starosty wybrać na początek?
Nie każdy czytelnik lubi te same klimaty – jedni szukają wyłącznie śmiechu, inni nastroju, jeszcze inni kochają świąteczne historie. Dlatego warto dobrać punkt startu pod własne preferencje, zamiast sztywno trzymać się roku wydania. Poniżej znajdziesz kilka scenariuszy, które ułatwiają wybór pierwszej książki.
Dla fanów komedii kryminalnej
Jeśli interesuje cię przede wszystkim komedia kryminalna, z wyrazistą zagadką i lekkim tonem, masz kilka mocnych kandydatur. Naturalnym startem są:
- „Pruskie baby” – dla tych, którzy lubią rodzinne tło i sagi,
- „Wina wina” – gdy chcesz od razu wejść w nagradzany cykl z Agatą Śródką,
- „Kto zabił mamusię?” (2022) – klasyczna komedia kryminalna, najpierw publikowana jako powieść w odcinkach na Facebooku,
- „Na tropie trupa” (2023) – jednotomowa historia dla tych, którzy nie chcą jeszcze wiązać się z długim cyklem.
„Kto zabił mamusię?” szczególnie przypomina w formie książki Joanny Chmielewskiej. Główna bohaterka zostaje wciągnięta w sprawę zabójstwa swojej byłej teściowej – ta z kolei zostawia po sobie list z zagadkami, który prowadzi przez serię tajemnic sprzed lat. W przypadku papierowego wydania powieści autorka poszła krok dalej: część dochodu ze sprzedaży trafiła do fundacji humanitarnych wspierających Ukrainę po rosyjskiej inwazji, co dodało temu tytułowi wyraźny, charytatywny wymiar. Dla czytelników wychowanych na Agacie Christie czy klasycznych „ramotkach” to bardzo celny wybór.
Dla miłośników realizmu magicznego i folkloru
Czy kręcą cię wierzenia ludowe, szeptuchy, klątwy i opowieści o duchach z sąsiedniej wsi? Wtedy najlepszym wejściem w świat autorki będzie cykl „W siedlisku”. Kolejność warto trzymać klasyczną – od pierwszego do trzeciego tomu – ale jeśli szukasz najbardziej nastrojowej części, wielu czytelników wskazuje na:
- „Szczęśliwy los” – jako idealne otwarcie na klimat Babi Boru,
- „Miłość i inne klątwy” – bo najmocniej łączy wątki uczuciowe z motywem klątw,
- „O gusłach się nie dyskutuje” – dla tych, którzy chcą zobaczyć, jak autorka domyka folklorystyczne wątki.
Warto też zwrócić uwagę na tytuły poboczne, w których pojawia się słowiański klimat – jak udział w antologii „Kwiat paproci i inne legendy słowiańskie” czy powiązane z Babi Borem teksty typu „Noc Kupały w Babiborze”. To dobre uzupełnienie, gdy już wciągniesz się w podlaski świat.
Dla czytelników świątecznych i lekkich historii
Sporo osób poznaje twórczość autorki przez książki świąteczne – traktuje je jak literacki prezent na grudzień. Jeśli też tak planujesz, masz co najmniej trzy dobre opcje:
- „Cynamonowe gwiazdy” (2022) – nastrojowa opowieść świąteczna z elementem humoru,
- „Wigilijna zagadka” (2023) – bożonarodzeniowy kryminał, który łączy klimat rodzinnych spotkań z dochodzeniem,
- udany miks różnych tonów, jak w „Godzinie czarów” – kiedy szukasz trochę magii, trochę kryminału i trochę ciepłej obyczajówki.
Takie tytuły dobrze sprawdzają się jako pierwsze spotkanie z autorką, jeśli chcesz poczuć jej język i humor, ale obawiasz się długich cykli. Po świątecznej lekturze łatwiej zdecydować, czy pójdziesz w stronę komedii kryminalnej, czy raczej w stronę realizmu magicznego.
Dla łatwiejszego wyboru możesz zestawić swoje preferencje z poniższą tabelą:
| Cykl / książka startowa | Dominujący gatunek | Dlaczego od tego zacząć |
| „Pruskie baby” (Różowa trylogia) | komedia obyczajowo-kryminalna | najlepszy obraz rodziny, humoru i stylu autorki w jednym tomie |
| „Szczęśliwy los” (W siedlisku) | realizm magiczny z kryminałem | mocny klimat Podlasia, folklor, wierzenia ludowe i przyjaźń |
| „Wina wina” (cykl z Agatą Śródką) | komedia kryminalna | nagrodzona powieść, dynamiczna bohaterka i mocno zarysowana intryga |
| „Gdzie są moje zwłoki?” (Jeremi Organek) | cosy crime | nietypowy duet bohaterów, patolog sądowy i śledztwo z ironią |
| „Cynamonowe gwiazdy” | świąteczna obyczajówka z wątkiem kryminalnym | idealne wejście dla fanów nastrojowych, lekkich historii w grudniu |
Gdy zależy ci na pełnym obrazie twórczości, najrozsądniej jest zacząć od „Pruskich bab”, potem przejść przez „W siedlisku”, a następnie sięgnąć po cykle z Agatą Śródką i Jeremim Organkiem.
Jeśli polubisz ten sposób opowiadania – krótkie, celne dialogi, cięte riposty i bohaterów, którzy nie są kryształowo idealni – dalszy wybór tytułów ułoży się sam. Trupy, klątwy i rodzinne kolacje zrobią za przewodników.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
W jakiej kolejności najlepiej czytać książki i cykle Małgorzaty Starosty?
Najlepiej zacząć od „Pruskich bab” (Różowa trylogia), następnie przeczytać cykl „W siedlisku”, a w dalszej kolejności serie z Agatą Śródką oraz Jeremim Organkiem.
Kim z wykształcenia jest pisarka Małgorzata Starosta?
Małgorzata Starosta jest z wykształcenia historykiem literatury, polonistką oraz antropologiem kultury.
O czym opowiada i z jakich tomów składa się cykl „W siedlisku”?
Cykl „W siedlisku” osadzony jest w konwencji realizmu magicznego i opiera się na folklorze Podlasia oraz wierzeniach ludowych. Składa się z trzech tomów czytanych w kolejności: „Szczęśliwy los”, „Miłość i inne klątwy” oraz „O gusłach się nie dyskutuje”.
Która książka Małgorzaty Starosty otrzymała nagrodę w konkursie „Moc śmiechu”?
Nagrodę w konkursie „Moc śmiechu” na powieść komediową otrzymała książka „Wina wina”, która rozpoczyna serię z Agatą Śródką.
Która powieść autorki miała cel charytatywny wspierający Ukrainę?
Część dochodu ze sprzedaży papierowego wydania książki „Kto zabił mamusię?” trafiła do fundacji humanitarnych wspierających Ukrainę po rosyjskiej inwazji.
Jakie tomy wchodzą w skład cyklu o Jeremim Organku?
W skład cyklu o Jeremim Organku i Lindzie Miller wchodzą tomy: „Gdzie są moje zwłoki?”, „Komu zginął trup?”, „Kto zamawiał denata?” oraz „Skąd wyleciało to ciało?”.
